هراكليوس براى جنگ يرموك آماده شده‌اند ، همهء آن مالياتى را كه از اهالى حمص گرفته بودند ، به خود آنان برگرداندند و گفتند : ما اكنون يارى و دفاع از شما را به عهده نمىگيريم ، و شما به حال خود باشيد و از خويشتن دفاع كنيد ، زيرا ما به وضع اضطرارى خود مشغول هستيم . مردم حمص گفتند : زمامدارى و عدالت شما براى ما بهتر از آن وضع سابق است كه ما در زير ظلم و شكنجهء ظالمان بسر مىبرديم . و ما سپاهيان هراكليوس را به كمك فرمانده شما از شهر بيرون مىرانيم . و يهود برخاست و گفت : سوگند به تورات فرمانده سپاهيان هراكليوس نمىتواند وارد شهر بشود مگر اين كه ما نهايت تلاش خود را انجام بدهيم و مغلوب شويم . مردم حمص دروازه‌هاى شهر را بستند و همچنين اهالى ساير شهرها چه نصارى و چه يهود كه با مسلمين مصالحه كرده بودند ، همين كار را كردند كه اهل حمص كرده بودند و آنان گفتند : اگر روم و پيروان آنان بر مسلمانان پيروز شود ما به همان وضع سابق خود برمىگرديم و اگر آنان پيروز نشوند ، ما تا آخرين نفرمان با وضعى كه با مسلمانان داريم ثابت نگاه خواهيم داشت . هنگامى كه خداوند كفار را شكست داد و مسلمين را پيروز ساخت ، يهود و نصارى دروازه‌هاى خود را به روى سپاهيان مسلمين گشودند و در حال خوشحالى پايكوبان و دست افشان به پيشواز مسلمانان رفتند و ماليات را پرداختند » ( 1 ) 6 . جريان نظم زندگى اجتماعى مسلمانان به درجه اى از عظمت رسيد كه پيامبر اسلام هر فردى از مسلمين را مانند نمايندهء همهء آنان قرار داد . اين حديث معتبر را در نظر بگيريم : المسلمون يسعى بذمّتهم أدناهم ( عادىترين مردم مسلمان مىتواند تعهّد براى همهء

--> ( 1 ) فتوح البلدان تاليف ابو العباس احمد بن يحيى بن جابر با تحقيقات عبد الله انيس الطباع و عمر انيس الطباع ج 1 - ص 187 .